Is de Zorg wel een Markt?

november 5th, 2012 · by John · Weblog NL

We hebben het in de verkiezingsdebatten vaak gehoord en we zullen het in de toekomst nog vaak horen: de kosten voor de zorg rijzen de pan uit. Discussies gaan vaak over de vraag of, er om de kosten voor de zorg in de hand te houden, meer of juist minder marktwerking moet komen? De meer fundamentele vraag die gesteld en beantwoord zou moeten worden is echter: Is De Zorg wel een markt, en wat zijn de implicaties van het antwoord op deze vraag?

Wat is een markt?

Volgens mijn middelbare schoolboek is een markt, een geheel van vraag en aanbod waarop een prijs en transactie tot stand komt voor een product of dienst. In meer concrete termen: ik (vraag) ga naar de supermarkt (aanbod) en koop (transactie) een brood (product) voor zeg €2,50 (prijs).

Geldt dat ook voor de zorg?

De partijen en entiteiten die in de definitie van de markt zijn genoemd vinden we ook in de zorg terug. Ook hier is er vraag (ik heb hoofdpijn), er is aanbod (apotheek) en kan ik paracetamol kopen voor bijvoorbeeld €3,00.

Dit voorbeeld is echter te simpel en doet geen recht aan de complexiteit van de zorg. Zo spreken we slechts over één product dat vrij, dat wil zeggen niet op recept, verkrijgbaar is. Zorg bestaat uit veel meer producten en diensten, en ook transacties en prijzen, evenals vraag en aanbod zijn vele malen diffuser dan in het voorbeeld van de paracetamol. Ik zal dit verduidelijken aan de hand van twee voorbeelden.

Voorbeeld: Vraag en Aanbod in de zorg

Een patiënt (vraag) gaat naar de huisarts (aanbod) en deze bepaalt de behandeling. Waarschijnlijk anders dan Jean-Baptiste Say het bedoeld heeft gaat hier zijn wet op: aanbod bepaalt zijn eigen vraag. Anderzijds zijn er vele mondige patiënten die van google geleerd hebben wat hen mankeert en wat de beste behandeling is. Onze huisarts wordt vaak zwaar onder druk om die behandeling dan ook voor te schrijven. Precies zoals in de economieboeken beschreven, bepaalt hier de vraag het aanbod. Over de wenselijkheid van dit soort transacties laat ik me hier niet uit!

Voorbeeld: Product, Prijs en Transactie in de zorg

De zorg bestaat grotendeels uit dienstverlening. Het kenmerk van dienstverlening is dat product, of beter gezegd dienst en transactie samenvallen. Een verpleegster wast (product en transactie) een ziekenhuispatiënt.

In de zorg is het verband tussen prijs en transactie vaak losgekoppeld. Allerlei producten en diensten worden afgenomen maar niet direct betaald. Potentiele patiënten betalen verzekeringspremie en de verzekeringsmaatschappij vergoed de kosten voor de werkelijke zorg. Soms is er sprake van een eigen bijdrage, maar het geheel of gedeeltelijk afwezig zijn van het boter-bij-de-vis principe dwingt mensen niet tot kostenbewust handelen.

Is de Zorg nu wel of niet een Markt.

Het moge duidelijk zijn: de zorg is een markt. Alle elementen van een markt, zoals daar zijn vraag, aanbod, product, transactie en prijs zijn aanwezig. De zorg is echter geen gewone markt zoals de markt voor brood in de supermarkt is.

Zelfs op een hoog abstractieniveau kunnen de niet over De Markt voor zorg spreken. Daarom zal er ook nooit een eind komen aan discussies over wel of geen marktwerking. Willen we inzicht krijgen in de economische principes die ook aan de Zorg ten grondslag liggen, zullen we naar deelmarkten moeten kijken.

Een van mijn volgende weblog zal daarom gaan over het verschil tussen een ziekenhuis en een hotel. Zo dat er al is…

John Greijmans

 

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *