Al 2500 jaar een goed leven!

april 13th, 2013 · by John · Weblog NL

Abraham Maslow (1908-1970) was een Amerikaans psycholoog. Hij is bekend geworden door de naar hem vernoemde piramide. In deze piramide rangschikte Maslow de universele behoeften van de mens in een hiërarchie. Is aan de behoefte op een lager niveau in de piramide voldaan, dan zal de mens streven naar bevrediging van de behoeften hoger in de hiërarchie.

  1. Fysiologische behoeften zoals slaap, voedsel en drinken.
  2. Behoefte aan veiligheid en zekerheid zijn bijvoorbeeld: huisvesting, werk en relaties.
  3. Behoefte aan saamhorigheid, behoefte aan vriendschap, liefde en positief-sociale relaties.
  4. Behoefte aan waardering, erkenning en zelfrespect.
  5. Behoefte aan zelfverwerkelijking of zelfactualisatie.

Het is niet mogelijk om bepaalde niveaus over te slaan. Iemand die door het Rijksmuseum loopt (zoeken naar schoonheid) en honger (fysiologische behoefte) krijgt, zal proberen iets te eten voordat hij verder kan gaan met het zoeken naar meer schoonheid.

Ik moest aan Maslow denken toen ik een artikel las over vader en zoon Robert en Edward Skidelsky. Zoon is filosoof, vader hoogleraar politieke economie. In de economische wetenschap wordt de mens gezien als een wezen met oneindige verlangens of behoeften. De economie moet daarom blijven groeien om steeds maar weer aan die verlangens te blijven doen.

De Skidelsky’s ontkennen niet dat de we moeten groeien om onze behoeften te bevredigen. Ze stellen echter wel een vraag. Waarvoor willen we eigenlijk groeien? En ze hebben ook nog een antwoord: we zouden geld moeten willen hebben om een goed leven te kunnen leiden. Dat lijkt mooi, maar roept wel een andere vraag op: Wat is het goede leven en wat heb je daarvoor nodig?

Aristoteles (384 – 322) noemde het goede leven eudaimonia en definieert dat als het streven naar gelukzaligheid (blijheid). Eudaimonia kan worden bereikt door contemplatie, de studie van de filosofie. Belangrijk daarbij is het inzicht te kiezen voor het bepalen van het ‘midden’ tussen tekort en overdaad.

Ook de Skidelsky’s stellen een filosofische vraag: wat hoopten we te krijgen toen we begonnen met rijker worden. Voor de meeste westerlingen zal het antwoord daarop veelal zijn: Gezondheid, vriendschap, respect en zinvolle tijdsbesteding. De basisvoorwaarden om goed te kunnen leven zijn immers al vervuld. Hun conclusie is dan ook dat een goed leven er anders uit ziet dan het leven van de moderne consument.

Maslow, Aristoteles en de Skidelsky’s, hoewel bijna 2500 jaar uit elkaar, zeggen dus eigenlijk hetzelfde. In onze samenleving is al ruim voorzien in de fysiologische behoeften. Materiele groei is daarom niet meer nodig. Alle ruimte voor geestelijke groei. Of we dat nu zelfverwerkelijking of eudaimonia noemen.

John Greijmans

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *