Heeft de aandeelhouder een Januskop?

mei 26th, 2013 · by John · Weblog NL

De Romeinse god Janus wordt met twee gezichten afgebeeld. Deze gezichten representeren tegenstellingen, zoals begin en einde, maan en zon, of oorlog en vrede. De term januskop wordt dan ook gebruikt om te benadrukken dat iets diverse tegengestelde eigenschappen of karakteristieken heeft. In de economische wetenschap zou de term gebruikt kunnen worden om de twee  aspecten van aandeelhouderschap te onderscheiden.

In het Engels wordt het mooi gezegd: value is what we value. Dit zou je letterlijk kunnen vertalen als: waarde is wat wij waarderen. Maar een betere vertaling vind ik toch: waarde is wat wij belangrijk vinden. En een aandeelhouder vindt waarde belangrijk. Hij of zij wil dat het bedrijf waarin hij heeft geïnvesteerd waarde creëert. Deze aandeelhouderswaarde komt tot uitdrukking in de beurskoers van het bedrijf en het dividend dat wordt uitgekeerd. Net als Janus heeft aandeelhouderswaarde echter twee gezichten: echte waarde creëren en beurskoers manipuleren.

Creëren van Waarde

In de economische theorie wordt de waarde van een onderneming berekend door toekomstige geldstromen contant te maken. Bij het creëren van waarde gaat het er om er voor te zorgen dat het bedrijf meer geld gaat verdienen. Hieraan ten grondslag ligt de lange termijn visie dat een investering die nu wordt gedaan weliswaar geld kost, maar dat dat geld in de toekomst ruimschoots wordt terugverdiend.

Aan dat terugverdienen zitten risico’s, er is namelijk geen zekerheid dat het uitgegeven geldt wordt terugverdiend. Daarnaast blijft het adagium gelden dat het beter is geld vandaag dan morgen te hebben. De theorie van de waarde-creatie houdt daar rekening mee door toekomstige onzekere geldbedragen terug te rekenen naar de waarde van vandaag. Een euro vandaag wordt daardoor vergelijkbaar met een euro morgen.

Een hoge waarde van een bedrijf wordt op de financiële markten vertaald naar een hoge beurskoers.

Manipuleren van de Beurskoers

De lange termijn wordt door veel beursgenoteerde ondernemingen uit het oog verloren. De korte termijn regeert. De kwartaalresultaten vallen tegen, omdat er bijvoorbeeld uitgaven voor veelbelovend onderzoek en ontwikkeling zijn gedaan. Tegenvallende resultaten presenteren betekent in bijna alle gevallen dat de beurskoers zal dalen. Aandeelhouders houden immers alleen van stijgende resultaten.

Het is tegenwoordig haast een Pavlov-reactie: resultaten vallen tegen, dus moet in de kosten worden gesneden. Er wordt bijvoorbeeld besloten de afdeling voor onderzoek en ontwikkeling drastisch in te krimpen. Aandeelhouders vinden dat prachtig want lagere kosten betekenen hogere kwartaalresultaten, en dus een hogere beurskoers.

Hier bepaalt blijkbaar de beurskoers de waarde van de onderneming.

Wat moeten we met die Januskop?

De aandeelhouder heeft dus inderdaad een Januskop. Enerzijds wil hij dat waarde gecreëerd wordt door een lange termijn visie te hanteren. Uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling zijn weliswaar kosten nu, maar brengen geld op in de toekomst. Anderzijds is hij de eerste om te zeggen dat er in de kosten moet worden gesneden om de kwartaalresultaten en dus de beurskoers te verhogen.

Waarde creëren en beurskoers manipuleren gaan echter niet samen. Snijden in uitgaven die in de toekomst geld opleveren betekent waarde vernietigen – er komt immers minder geld binnen – en (op termijn) dus een lagere beurskoers. Van Kooten en De Bie hadden gelijk toen ze zongen: “Wat moet je met die Januskop, daar schiet toch niemand iets mee op. Het is een kwestie van een knop, en die moet enkel even om”.

John Greijmans

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *