Moet een Ondernemer ethisch handelen?

juli 4th, 2013 · by John · Weblog NL

Het woord ethiek komt van het Griekse èthos, wat gewoonte of zedelijke handeling betekent. Ethiek (moraalwetenschap) is de tak van de filosofie die zich bezighoudt met het juiste handelen. Ondernemingen zijn lange tijd als amoreel opgevat: op de markt gelden geen morele normen, alles is gericht op het maximaliseren van de waarde van het bedrijf, en dat is de enige juiste handeling.

Deze amorele kijk wordt echter steeds minder belangrijk. Het wordt meer en meer van ondernemingen en ondernemers vereist dat zij ook moreel handelen. Maar wat is dit ethisch handelen dan? Er zijn vijf brede categorieën van ethische theorieën die elk een andere kijk hebben op wat goed en fout is in het bedrijfsleven.

Egoïsme

Het ethisch egoïsme, stelt dat eigen belang de belangrijkste drijfveer voor ondernemers is (“geen beter belang dan eigenbelang”). Een handeling is goed als die bijdraagt aan het belang van de ondernemer en slecht als hij tegen dat belang in gaat. Adam Smith (1723 – 1790) heeft het ooit als volgt verwoord: een onzichtbare hand zorgt ervoor dat een markt waar iedereen eigenbelang nastreeft, toch collectief welvaart weet te creëren. Eigenbelang en collectief belang zijn dus twee kanten van dezelfde medaille.

Nut

Vanuit het oogpunt van het utilitarisme is dat goed wat de “grootste hoeveelheid nut produceert voor het grootste aantal mensen”. Mathematisch is dat inderdaad onmogelijk, maar ondernemers moeten in deze visie streven naar het gelukkig maken van zoveel mogelijk mensen.

Plicht

Wat goed is, vloeit volgens de deontologische theorie voort uit wat rationale mensen als hun plicht zien. Het basisprincipe van deze theorie is dus dat mensen hun plicht moeten doen tegenover zichzelf en ten opzichte van anderen. Immanuel Kant (1724 – 1804) verwoordde dat als: je moet handelen op de manier waarvan je zou willen dat iedereen zo zou handelen.

Zorg

Geven om, of zorgen voor iemand, en een relatie met hem of haar opbouwen is goed in de visie van de zorgethiek. Kies die actie die ten goede komt aan andere mensen, in het bijzonder de zwakkeren in de samenleving, zoals kinderen of asielzoekers.

Deugd

Met de deugdethiek zijn we terug bij een oude bekende: Aristoteles (384 – 324). Voor hem is iets goed, als dat voortvloeit uit wat de gemeenschap ziet als goed. Voorbeelden zijn moed en rechtvaardigheid.

Vijf theorieën, die allemaal wat anders zeggen. Wat moet je als ondernemer nu doen om ethisch te handelen? Kort gezegd, streef je eigenbelang na, maar zorg, dat dat tevens ten goede komt aan zoveel mogelijk mensen; daarmee leid je een deugdzaam leven en kom je tevens de plicht na om te zorgen voor de zwakkeren in de samenleving.

John Greijmans

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *