Het existentialisme is een managementfilosofie!

augustus 26th, 2013 · by John · Weblog NL

Het existentialisme was een populaire filosofische stroming in het Parijs van na WOII. In feite begon het existentialisme al in de negentiende eeuw. Sommige filosofen vinden de roots zelfs bij de kerkvader Augustinus (354 – 430) en de pre-socratische filosoof Heraclitus (535 – 475). Ik wil het hier hebben over de invloed van het existentialisme op moderne managementinzichten, en doe dat aan de hand van vier grote existentialistische denkers.

Kierkegaard: Maak je eigen keuze!
Volgens Sören Kierkegaard (1813-1855) dachten zijn tijdgenoten teveel na over dè mens, over hèt leven en over dè waarheid. Volgens hem moest naar het subjectieve verhaal van een mens worden gekeken. Aan abstracte theorieën had je volgens hem niets. Je zult altijd, aan de hand van je eigen mening en je eigen ethiek moeten bepalen hoe je handelt. Er bestaat geen objectieve waarheid. Ieder mens kent zijn eigen waarheden, die pas worden gevonden als een mens zijn eigen keuze maakt. De keuze van Kierkegaard zelf was het christendom.

Nietzsche: Ontplooi jezelf!
Friedrich Nietzsche (1844-1900) geloofde in de ontplooiing van het individu. Een mens moest zijn eigen waarheid vaststellen en zich aan niemand en niets onderwerpen. Nietzsche noemde zich de filosoof met de hamer, omdat hij rigoureus de aanval inzette op heersende ideeën, inclusief die van zichzelf.

Camus: Geef je leven betekenis!
De filosofie van Albert Camus (1913-1960) was dat het menselijk leven heilig is, ongeacht het feit dat het onverklaarbaar is. Het universum staat los van enige rede of logica. Het leven is daarom absurd, dat wil zeggen zonder doel of betekenis. De mens moest daarom zelf betekenis geven aan zijn leven. Voor Camus zelf waren solidariteit, humaniteit en individuele vrijheid de leidende waarden in het leven.

Sartre: Je bent verantwoordelijk!
Jean Paul Sartre (1905-1980) vond dat het enige doel van een mens is om vrij te zijn, om zelfstandig zijn eigen keuzes te maken. De mens is daarbij altijd verantwoordelijk voor zijn daden. Iemand anders kan namelijk geen keuzes voor hem maken. Dat moet hij zelf doen. Een ander kan dus ook nooit de schuld krijgen.

Existentialisten en Management
Kierkegaard was een overtuigd Christen, Nietzsche was een reactionair. Hij zou het liefst teruggaan naar de klassieke Homerische oudheid. Camus was een gematigd socialist en Sartre een fervent marxist. Grotere verschillen tussen vier denkers zijn waarschijnlijk niet mogelijk.
Er is echter een overeenkomst. Bij alle vier is de mens bang is voor zijn eigen vrijheid. Iedere denker heeft daarvoor echter zijn eigen oplossing. Kierkegaard kiest voor God, Nietzsche voor zelfontplooiing, Camus aanvaardt absurditeit en geeft van daar uit betekenis aan het leven, en volgens Sartre is de mens ‘gedoemd tot vrijheid’. Vanuit die vrijheid voelde Sartre zich verantwoordelijk en maakte de keuze voor het communisme.

Het existentialisme benadrukt vrijheid en eigen keuze. Centrale vragen zijn: wie ben ik, wat doe ik hier, en wat is de zin van mijn bestaan? Als alles toeval is, is het bestaan absurd. Hoe ontkomt een mens aan dit toeval? Door in volle vrijheid zijn eigen weg te kiezen, zichzelf te vormen en zichzelf te verwerkelijken. En dat is iets wat elke manager zou wensen dat zijn medewerkers zouden doen.

John Greijmans

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *