De nobelprijs voor Albert Heyn?

november 26th, 2013 · by John · Weblog NL

In de economische wetenschap zijn er twee theorieën die beschrijven hoe een organisatie haar doelstellingen bepaalt: het aandeelhoudersmodel en het stakeholdermodel. Tegenwoordig kiezen veel ondernemingen voor het stakeholdermodel omdat zij vinden dat een organisatie een bredere verantwoordelijkheid heeft dan alleen het (op korte termijn) creëren van aandeelhouders. Niet Ahold! Ahold is een ouderwets bedrijf dat de aandeelhouder centraal stelt, en verder niets lijkt het.

Aandeelhouders- en Stakeholdermodel
Het aandeelhoudersmodel kan wellicht het best worden beschreven aan de hand van een citaat van de Nobelprijswinnaar Milton Friedman (1912-2006). “[A] corporate executive is an employee of the owners of the business. He has direct responsibility to his employers […] to conduct the business in accordance with their desires, […] to make as much money as possible”.

De term stakeholder kan het best worden vertaald met belanghebbende. Ook voor het stakeholdermodel beschrijft een citaat, in dit geval van de OECD (1999), het best de inhoud. “[E]nsure that corporations take into account the interests of a wide range of constituencies, as well as of the communities within which they operate, and that their boards are accountable to the company and the shareholders. This, in turn, helps to assure that corporations operate for the benefit of society as a whole.”

Kort samengevat, het aandeelhoudersmodel is gefocust op het creëren van waarde voor de aandeelhouder en het stakeholdermodel houdt ook rekening met andere belangen, zoals die van het personeel, de klanten en de leveranciers. En hoe zit het nu met Ahold?

Ahold en de Aandeelhouder
Beleggers krijgen een extra bonus van een miljard euro. Ahold wil voor dat bedrag in één klap Ahold-aandelen van zijn aandeelhouders kopen. Dat komt bovenop de 2 miljard euro die Ahold eerder heeft uitgetrokken voor de aankoop van eigen aandelen. Gevolg: minder aandelen in omloop. Bij een gelijk resultaat betekent dat: meer winst per aandeel. En dat is goed voor de beurskoers.

Ahold en de Klant
Zo eens in de tien jaar start Ahold een prijzenoorlog. Voor consumenten lijkt dat gunstig. De prijzen gaan omlaag en aan de kassa kan dus met dezelfde euro meer worden gekocht. Maar dan is de prijzenoorlog voorbij en hebben een aantal concurrenten de kassa moeten sluiten. Wie kent bijvoorbeeld de naam Laurus nog. Minder concurrenten schept een mogelijkheid prijzen te verhogen. In ieder geval heeft de consument minder keus. En of hij daar op lange termijn mee geholpen is?

Ahold en het Personeel
Een prijzenoorlog leidt tot meer omzet, maar ook lagere marges. Dat betekent een lagere winst, en daar is de aandeelhouder niet blij mee. De winst moet dus minimaal op peil blijven, en dat kan door de kosten te verlagen. Een groot deel van de kosten van Ahold zijn vast. De winkels staan er nu eenmaal. Daarom kunnen significante kostenverlagingen alleen worden gerealiseerd door de medewerkers minder te betalen en hen harder te laten werken. Het personeel is daar niet blij mee.

Ahold en de Leveranciers
Zoals gezegd betekent een prijzenoorlog lagere marges, en dus lagere winst. Om de aandeelhouder tevreden te houden moeten de marges op peil blijven. Dit kan door de inkoopprijzen voor hetzelfde bedrag –maar dus voor een hoger percentage– te verlagen. Ahold blijft daarom doorgaan met het afknijpen van zijn leveranciers. En die staan zuur te kijken. Temeer ze geen alternatief hebben. Minder concurrenten betekent immers minder andere klanten voor de afgeknepen leverancier, en een sterkere machtspositie van Ahold.

Ik weet niet of ze elkaar ooit hebben ontmoet, maar Albert Heyn en Milton Friedman zouden vast goede maatjes zijn geworden.

John Greijmans

 

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *