Opkomst en ondergang van de bankierseed

maart 13th, 2016 · by John · Weblog NL

Op 1 januari 2013 werd de bankierseed of -belofte verplicht voor alle bestuurders in de financiële dienstverlening. De invoering voor nieuwe medewerkers trad op 1 april 2015 in werking en per 1 april wordt de eed voor alle medewerkers in de financiële dienstverlening verplicht. Naar aanleiding van dit “heuglijke” feit, stel en beantwoord ik drie vragen.

  • Wat is de bankierseed, en waarom moest hij worden ingevoerd?
  • Wat was toen de mening van voor- en tegenstanders?
  • Heeft de eed resultaat gehad, en hoe is dat zo gekomen?

 

De bankierseed: wat en waarom?

De bankierseed was bedoeld om het bonus en winst najagen van bankiers en verzekeraars in toom te houden. Diverse misstanden in de financiële dienstverlening hadden, in ieder geval deels, tot de financiële crisis geleid, en moesten worden beteugeld. Vandaar dat eed werd ingevoerd. 

Qua vorm is de eed is een ethische verklaring die moet worden afgelegd door bestuurders en werknemers van financiële ondernemingen. De eed is nauwelijks één A4’tje lang en is te vinden op wetten.overheid.nl. De eed moet worden ondertekend en afgelegd ten overstaan van collega’s. Inhoudelijk gaat het om het centraal stellen van het klantbelang, geen misbruik maken van kennis, geheimhouding van hetgeen is toevertrouwd en het maken van een zorgvuldige belangenafweging. 

 

Een wassen neus of een adequaat middel?

Critici vonden de eed een wassen neus; bedoeld om iedereen in slaap te sussen. In de eed staat namelijk dat de medewerker “een zorgvuldige afweging maakt tussen de belangen van de klanten van de bank, de aandeelhouders, de leden, de obligatiehouders en andere schuldeisers van de bank, de werknemer van de bank en de samenleving”. Wat kan een medewerker dan nog fout doen? Als hij de zakken van zijn baas of van hemzelf vult, kan hij dat ‘zorgvuldig hebben afgewogen’. 

De eed had meer impact gehad als er gestaan had: “U stelt altijd het belang van de klant centraal. Daarbij mag u afwegen of u de belangen van de kapitaalverschaffers, uw collega’s en werkgever en andere stakeholders niet schaadt.” 

Voorstanders van de eed roemden de mogelijkheid om kritische vragen te stellen aan het bestuur van financiële bedrijven. Dit zijn namelijk vaak autoritaire organisaties, maar als bestuurders de eed hebben ondertekend, kunnen medewerkers hen daarop wijzen als ze het niet eens zijn met hun onethische beslissingen.  

 

De eed is mislukt!

De bedoeling was dat bankiers en verzekeraars de eed zouden afleggen om hun klanten eerlijk te bedienen. Twee derde van de bankiers vindt echter niet dat ze er ook iets mee moeten doen.  Dat blijkt uit onderzoek van de Tom Loonen en Mark Rutgers. Bovendien hebben bankiers vaak geen idee waar ze aan beginnen. Nog voordat hij algemeen is ingevoerd is de bankierseed daarmee mislukt. Dat is zowel te wijten aan de politiek als aan het management van financiële instellingen. 

De bankierseed is er te snel gekomen. Een cultuurverandering vergt namelijk veel tijd en moeite. Zowel in de maatschappelijke arena als op de werkvloer is er nauwelijks over gediscussieerd. Daardoor heeft noch de samenleving, noch de financiële sector zelf de eed kunnen internaliseren. Het lijkt er zelfs op dat zowel politiek als management hem alleen wilden gebruiken als afweerschild tegen verdere regelgeving.  

De conclusie moet daarom helaas zijn: politiek, bankiers en verzekeraars bedachten een eed, zij dronken een glas, zij deden een plas en alles bleef zoals het was. De bankierseed had alleen kunnen slagen als we er voortdurend mee bezig waren gebleven. We mogen namelijk nooit verslappen en moeten altijd doorpakken. Pas dan zullen mensen in de financiële sector beseffen dat het hier gaat om een dienend beroep. Voor alleen op geld beluste mensen is daarin geen plaats.  

John Greijmans

Leave a Reply

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *